Yukarı Çık
Uçucu Yağlar
22 Mart 2016 Salı 17:08:39
1511 kez okundu.
Uçucu yağlardaki en önemli özellik, bir bitkinin güç ve enerjisini konsantre halde içermesidir. Bu nedenle tesiri çok geniş kapsamlıdır. Bir bitkideki uçucu yağı serbest bırakmak için çoğunlukla güneşin etkisi yeterlidir; bazı bitkilerde ise yağı elde edebilmek için mekanik yollardan yardım gerekir.

 

UÇUCU YAĞLARIN TABİATI

"Uçucu" kelimesi Eski Yunanca'da "Gökyüzünün Sonsuzluğu" anlamına gelen "Aither" kelimesinden gelir ki; simyacılar bunu "Quinta Essentia" (lat. Beşinci Element) olarak nitelendirilir. Fransız ve İngilizler bunu "Essences" (Esans) ve "Essential Oils" (Esans Yağlar) olarak adlandırılırken, yağların tabiatını şu şekilde ifade ederler: Uçucu yağlar, esansiyel, yaşam gücü ve enerji taşıyıcıdır; yani kısaca "Bitkilerin Ruhu" dur.

Bitkilerin Koku Maddeleri

Uçucu yağlar, bitkilerin bitki yağ bezesi içinde veya bitki dokusu üzerinde oluşabilen en küçük yağ damlacıkarıdır ki; bunlar çiçeklerdwe, tohumlarda, meyve kabuklarında, yapraklarda, köklerde, reçinelerde, kabuklarda veya ağaçta bulunurlar.

Bunlar, bitkilerin böcekleri çekmek veya uzaklaştırmak için kendi bünyesinde oluşturduğu, kolay tutuşabilen uçucu maddelerdir. Oluşabilmek için fazla ışık ve ısıya ihtiyaç duyarlar ki; güneş ısısı uçucu yağların oluşumunda önemli bir unsurdur. Uçucu yağa sahip bitkilerin çoğunluğu bu nedenle sıcak bölgelerde yetişir.

Çoğunlukla bitkilerin kokularını salabilmesi için yoğun bir sıcaklık etkisi yeterlidir. Bazı bitkilerde ise, bitkinin temas yolu veya yağ içeren bitki kısmının rendelenmesi ile uçucu yağlar açığa çıkar. Yine kökte (Zencefil) veya odunda (Sedir) saklı uçucu yağlar, kökler veya odunun rendelenmesi veya öğütülmesi yoluyla hücrelerin mekanik yoldan parçalanmasıyla açığa çıkarlar. Turunçgillerde ise uçucu yağ kabuklardadır ve kokusunu elde etmek için kabukların sıkılması gerekir.

Kimyasal Özellikler

Uçucu yağlar; renksiz veya asçık sarı, portakal renginden kahverengimsi veya yeşilimsi renge kadar, tamamen uçucu sıvılardır. Bunlar kesinlikle yağ içeren sıvı yağlar değildirler; pebyebüvar (kurutma kağıdı) üzerine damlatıldıklarında transparant bir leke bırakırlar; ama yağ izi bırakan diğer yağların aksine yavaş yavaş kaybolurlar. Akışkan ve güçlü renge sahip yağlarda renkli bir atık kalır. Uçucu yağlar sudan daha az yoğunluğa sahiptirler ve suda çözülmezler. Bununla birlikte yağ içeren sıvı yağlarda (Örneğin : zeytinyağında), süt kremasında, balda, alkolde ve diğer organik çözücülerde (Petroleter, eter veya kloroform) çok iyi çözülürler. Kendilerini yoğun tat ve koku ile belli ederler, örneğin; nane yağı, tadını yaklaşık 1:4 milyon kez seyreltildiğinde bile belli eder.

Yağ Bitkinin Neresindenden Elde Ediliyor ?

Bazı uçucu yağlar, bitkinin farklı bölümlerinden elde edilir. Bu bilgi de önemsiz sayılmaz. Çünkü kimyasal bileşim ve ana içerik maddeleri, bitkinin bir bölümünden diğer bölümüne farklılık gösterir. Örneğin; melekotu kökü ve melekotu tohum yağları sindirim kolaylığı bakımından birbirinden farklıdır. Bu yüzden genellikle daha pahalı olan melekotu kökü uçucu yağını, bileşimindeki Mono-terpen ve diğer bileşik gruplarından ötürü, sindirimi daha kolay olduğundan, tohum yağlarından daha çok tercih ederim. Ve bu yağ, çok etkili bir yağ olduğundan , yağı karışımlarda sadece 1 damla olarak kullanmak yeterlidir.

Üretim Yöntemleri

Su Buharı Destilasyonu (Damıtma)

Uçucu yağların geleneksel üretim şeklinde, bitki dokusu sıcak suda veya su buharında şişirilirken uçucu yağlar serbest kalır ve su buharıyla birlikte uçuşup yukarı doğru tırmanırlar. Damıtma aparatındaki soğutucuda, su buharıyla karışık uçucu yağlar çökeltilir. Uçucu yağlar sudan hafif olduğundan ve suda çözülemedikleri için kolaylıkla suyun yüzeyinden alınabilir. Uçucu yağların kalıntılarının ve bitkinin neredeyse tüm suda eriyen bileşenlerinin geride kaldığı suya (Hydrolat) denir. (Örneğin : gül hidrolatı yani gül suyu). Size bo konuyla ilgili bir bakış açısı kazandırmak için bir örnek verecek olursam; lavanta, 400 kg'lık bitki materyali ile yaklaşık 30 dakika damıtılırken, aynı miktardaki santal odunu 80 ile 100 saate ihtiyaç duyar.

Ekstraksiyon (Özüt Çıkarmak)

Enfleurage, hayvani yağların yardımıyla, özellikle hassas bitkilerden, yağların çıkarılmasında kullanılan en eski yöntemdir. Fakat üretim maliyetlerinden dolayı kullanımı neredeyse imkansızdır.

Günümüzde ekstraksiyon Butan, Petroleter, Benzol gibi uçucu çözeltilerle yapılır. Yeni bir yöntem olan Karbondioksit ile de yaklaşık %80 çiçek yağları çıkartılır. Bu yöntemde bitki materyali; çiçekten uçucu yağları, boyar maddeyi ve balmumunu çeken bir çözeltiye batırılır. Çözelti vakum yoluyla çekildiğinde geriye mumsu-yumuşak bir kütle kalır (Essence Concrete). Ekstraksiyon alkol ile yapılırsa, sonradan alkol buharlaştığında "Absolue" ortaya çıkar.

Soğuk Sıkım (Ekspresyon)

Kabukların sıkılması narenciye yağlarının kazanımında kullanılan en hassas yöntemdir. Burada uçucu yağlardan ve sudan oluşan bir emülsiyon ortaya çıkar. Santrifüj ve filtreleme sonrası saf uçucu yağ elde edilir.

 

Uçucu Yağlar - Monika Werner

Bunu Sosyal Medyada Paylaş :

Haber Sitemizdeki yazı, resim ve haberlerin her hakkı saklıdır. İzinsiz, kaynak gösterilmeden kullanılamaz.